ssabinaa Re: Wzmocnienie stawów 25.04.13, 20:05. Na wzmocnienie oraz już przy wiekszych problemach ze stawami polecam Tabletki Active HA firmy forever. Są to tabletki pochodzenia naturalnego z kwasem hialuronowym o niskiej masie cząsteczkowej, które nawilżają i są smarem dla stawów, oraz z olejkiem z imbiru i kurkumy. Suplementy i witaminy na wzmocnienie organizmu od YANGO Wybierając suplementy na odporność, zwracaj uwagę na to, aby były one wolne od niepotrzebnych dodatków i substancji konserwujących. Suplementy diety na odporność od YANGO są przyjazne dla organizmu i bezpieczne w stosowaniu, co czyni je dobrym wyborem dla każdego, kto chce Najlepsze multiwitaminy – Ranking 2023. Wiemy już dlaczego warto stosować dobre multiwitaminy i w przypadku których osób będą dobrym rozwiązaniem. Pora więc poznać produkty, które zajęły miejsce w naszym rankingu. Oto nasze propozycje. 1. Vitaral zestaw witamin i minerałów 70 tabl. Leki i witaminy na zmęczenie czy osłabienie zawierają składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Wpływają pozytywnie na samopoczucie i wspomagają układ nerwowy w prawidłowym funkcjonowaniu. Nadmiar obowiązków, niedobór witamin, intensywny tryb życia, stres — to główne przyczyny przewlekłego zmęczenia. Witamina C pomoże pozbyć się zmęczenia. A przyspieszy proces regeneracji mięśni. E zniweluje skutki stresu oksydacyjnego związanego z intensywnym wysiłkiem fizycznym. Osoby aktywne muszą także pamiętać o uzupełnieniu elektrolitów, dlatego ważne jest przyjmowanie po treningu preparatów bogatych w jony magnezu, potasu, sodu i wapnia. Nasiona guarany ( Paullinia cupana) – działają pobudzająco i aktywizująco, z uwagi na zawartość kofeiny, dlatego znosi zmęczenie psychofizyczne, wzmaga doznania seksualne, a także jakość i czas trwania wzwodu. Korzeń żeń-szenia ( Panax ginseng) – te zioła na potencję bez recepty zwiększają wydolność fizyczną i . Łatwy dostęp do wszystkich artykułów ZdrownikNowa książka z tradycyjnymi recepturami od Pana Tabletki Panie magister, a poleć jakiś dobry zestaw witamin i minerałów! Farmaceuci kochają takie pytania 😉 W poniższym wpisie, postaram się zebrać porcję informacji którą chciałbym przekazać każdej osobie pytającej o dobrą multiwitaminę. Ten wpis nawiązuje, do badań opublikowanych 28 maja 2018 roku, na łamach Journal of the American College of Cardiology (1) z których wynika, że: suplementacja witaminami C, D i popularnymi kompleksami multiwitamino-mineralnymi (we wpisie używam nazwy zwyczajowej – multiwitamina) – nie zmniejsza ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych i nie powoduje zmniejszenia śmiertelności z różnych przyczyn; lider zespołu naukowców – pan David Jenkins – podsumowuje wyniki mówiąc – że są sytuacje w których stosowanie multiwitamin może być uzasadnione, ale w większości przypadków one nie pomagają, ale i nie szkodzą. Spis treściPan Tabletka w Pytanie na ŚniadanieA jakie jest moje zdanie na temat wyboru dobrego preparatu multiwitaminowo-mineralnego?Dobry zestaw witamin i minerałów – co zawiera, a co powinien zawierać?Czy istnieje coś takiego jak dobry zestaw witamin i minerałów?Jeśli już upierasz się przy witaminie, albo zalecił ją lekarzJaką multiwitaminę polecam? Pan Tabletka w Pytanie na Śniadanie Niżej znajdziesz link do mojej rozmowy w Pytanie na Śniadanie w TVP 2 – w której, zza zaparowanych ze stresu okularów, razem z dr Magdaleną Krajewską opowiadaliśmy o tym co warto, a czego nie warto suplementować – w kontekście tych wspomnianych badań. Ten link odeślę Cię na stronę internetową Telewizji Polskiej – prosto do naszej rozmowy w Pytanie na Śniadanie (stuk-klik). Ech, jeśli będzie się ktoś wybierał do TV, to mam coraz więcej rad i doświadczeń – co zrobić, żeby wypaść lepiej ;-). Wiedza uzupełniająca: analiza multiwitamin dla dzieci!? czy cukier w syropach jest szkodliwy? pyłek i pierzga naturalne multiwitaminy? A jakie jest moje zdanie na temat wyboru dobrego preparatu multiwitaminowo-mineralnego? Jak zwykle zacznijmy od krótkiej scenki i potraktuj ją proszę z przymrużeniem oka 😉 Co może myśleć osoba, która rozważa stosowanie multiwitaminy? czuję się słabo; chyba coś mi dolega; jestem ciągle zmęczony/zmęczona; hm, może brakuje mi jakiejś witaminy, albo magnezu? Ale w sumie nie wiem czego – to kupię sobie takie tabletki all-in-one; przeimprezowałem/am weekend, ale mi źle; ostatnio jem głównie w biegu; zrobię dla siebie coś dobrego; w zasadzie to bardzo dawno się nie badałem i raczej się nie wybieram, chyba potrzebuję witamin na wszystko! eureka – tabletka z zestawem witamin i minerałów na pewno będzie tutaj świetnym wyborem! Co ja (farmaceuta) myślę, rozmawiając/pisząc z taką osobą? najchętniej to poleciłbym zrobienie kontrolnych badań – ogólne badanie krwi z rozmazem, badanie poziomu witaminy D, lipidogram, wątroba, itd. – i z wynikami do lekarza – całkiem prawdopodobne, że kosztuje tyle co suplementacja witaminkami na 3 miesiące….a może uratować życie….ale kto mnie tam posłucha. Łatwiej przecież łyknąć tabletkę i nie myśleć… kurcze, polecę jej te witaminy – to możliwe, że zbagatelizuje jakieś niepokojące objawy, zje opakowanie i nie pójdzie do lekarza; prowadzi niezdrowy tryb życia i je śmieci – potrzebuje tabletki na uspokojenie sumienia; i kupi te tabletki i dalej będzie robiła to samo tylko ze spokojnym sumieniem… w tych witaminkach jest wszystko i nic – a dawki realnie potrzebnych składników są i tak za małe, wypadałoby polecić monopreparaty z witaminą D, może jakiś probiotyk, dobry magnez, żelazo, albo wapń? Ale nie ten all-in-ONE; jak się czuje osłabiony, to już może lepiej polecić dobry wyciąg żeń-szenia, a nie takie witaminki… A może wypiszę receptę farmaceutyczną z zaleceniami – śpij regularnie 6h, jedz zdrowo i trenuj cokolwiek – eh, ale spojrzy na mnie jak na wariata…łatwiej łyknąć tabletkę… Dobry zestaw witamin i minerałów – co zawiera, a co powinien zawierać? Multiwitamina – zalety (?): zawiera dużo witamin i minerałów w jednej tabletce (dawce); czasami również wyciągi ziołowe (żeń-szeń, skrzyp, itd.); uspokaja sumienie. Multiwitamina – wady: tych składników których realnie potrzebujesz – zawsze jest w nich za mało – i tak musisz dokupić jeszcze z 2-3 inne preparaty. Dobrym przykładem jest witamina D, magnez, żelazo, wapń; część składników się wzajemnie wyklucza – np.: żelazo, cynk, wapń, magnez; bardzo często składniki są kiepskiej jakości i słabo przyswajalne- np, tlenek magnezu, tlenek cynku; często zawiera wyciągi ziołowe kiepskiej jakości; według badań naukowych – nie pomagają (1,2), a mamy przesłanki, że w niektórych sytuacjach stosowanie np.: witaminy E, witaminy B6, selenu – może zwiększać ryzyko wystąpienia nowotworów. Kolejna porcja wiedzy poszła w świat – większość suplementów jest przereklamowana i niepotrzebna. Czy istnieje coś takiego jak dobry zestaw witamin i minerałów? Jak wspomniałem we wstępie – bardzo często pacjenci pytają o te preparaty. Czy ten jest lepszy od tego? Który jest najlepszy? I niezmiennie mam tutaj problem, bo uważam, że te suplementy po prostu nie działają (co ma podparcie w badaniach). Czyli co proponuję? spróbuj zidentyfikować ewentualne niedobory w organizmie – badanie kontrolne/wizyta u dietetyka; następnie wybierz właściwe, dobrze przyswajalne monopreparaty: jak za mało witaminy D, to wybierz witaminę D w dobrej dawce; jak za mało magnezu – wybierz dobry magnez; jeśli masz anemię – skonsultuj suplementację/leczenie z lekarzem. jeśli szukasz czegoś „na wzmocnienie” – wybierz preparat z dobrym (standaryzowanym) wyciągiem z żeń-szenia; jeśli chcesz wzmocnić pamięć – zerknij tutaj; coś na paznokcie i włosy – opisałem to w tym wpisie; coś na wzmocnienie kości? Wybierz dobry lek z dobrą zawartością wapnia i witaminy D; itd… Jeśli już upierasz się przy witaminie, albo zalecił ją lekarz Zgodzę się, że są sytuacje, w których stosowanie preparatów ze skoncentrowaną zawartością witamin i minerałów – może być uzasadnione. Jakie to sytuacje? rekonwalescencja po długiej chorobie i w stanie osłabienia; w stanie obniżonej odporności; starsze osoby które „nie dojadają” – nie mają apetytu; po operacjach bariatrycznych; przy dietach niskokalorycznych (których nie polecam); itd. Jaką multiwitaminę polecam? Dotarłem do dwóch solidnych i ciekawych badań naukowych, z których wynika, że: spożywanie 4 – 5 razy dziennie 100 gramowej porcji warzyw i owoców (czyli 400g dziennie)- zmniejsza ryzyko śmierci z różnych przyczyn o około 25% (4); regularna aktywność fizyczna – istotnie zmniejsza ryzyko zachorowań na 26 najczęstszych chorób cywilizacyjnych – w tym cukrzycę, otyłość, depresję, zawał, chorobę Parkinsona, osteoporozę, nadciśnienie i 17 innych. (5) I to jest moja puenta i zalecenie dla Ciebie. Mantra Pana Tabletki. Chcesz zrobić dla siebie coś dobrego? Dbaj o swoją dietę i uprawiaj sport. Na 99% – multiwitaminy nie są Ci potrzebne. Zdrowo pozdrawiam Pan Tabletka Marcin Ciągle nie wiesz co warto suplementować? Zapraszam do tego wpisu :] Wiedza uzupełniająca: analiza multiwitamin dla dzieci!? czy cukier w syropach jest szkodliwy? pyłek i pierzga naturalne multiwitaminy? Zdjęcie to screen ze strony www TVP 2. (1) David Jenkins i inni, Supplemental Vitamins and Minerals for CVD Prevention and Treatment. Journal of the American College of Cardiology, 2018; 71 (22): 2570 DOI: (2) Macpherson H. i inni, Multivitamin-multimineral supplementation and mortality: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2013 Feb;97(2):437-44. doi: Epub 2012 Dec 19. (3) Wang X, Fruit and vegetable consumption and mortality from all causes, cardiovascular disease, and cancer: systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. BMJ 2014; 349 doi: (Published 29 July 2014) (4) Pedersen Exercise as medicine – evidence for prescribing exercise as therapy in 26 different chronic diseases. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, First published: 25 November 2015 O autorzeMarcin Korczykmgr farm. Marcin Korczyk - farmaceuta praktyk, twórca internetowy, key opinion leader, autor książki "Odporność. Czy Twoje dziecko może nie chorować?" Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego na wydziale farmaceutycznym. Po studiach pracował w aptece całodobowej w Nowym Sączu - i w trakcie pracy rozpoczął tworzenie bloga - zapisując odpowiedzi na najczęściej zadawane przez pacjentów pytania. Od czasu złożenia bloga w 2015 roku - do dziś - blog stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i opiniotwórczych portali z wiedzą o racjonalnym stosowaniu leków i suplementacji. Podobne Te artykuły również mogą cię zainteresować „Komar killer” – czyli naturalne sposoby na komary, meszki i inne… Artykuły 24 lipca 2022 Pan Tabletka i Eprus czyli „Lek recepturowy jest najlepszą wizytówką apteki”. Artykuły 22 lipca 2022 Desmoxan czy Tabex? Oto jest pytanie! Analizy 12 lipca 2022 Komary, kleszcze, meszki – jak się przed nimi chronić i co robić po ugryzieniu? Podcast 68 Artykuły 11 lipca 2022 Chcesz być na bieżąco? Dołącz do newslettera Wysyłam tylko wartościowe treści. Witaminy stanowią grupę substancji odżywczych o nie do przecenienia roli w kontekście wielokierunkowego wzmacniania organizmu. Kilka z nich wyróżnia się w holistycznym wspieraniu funkcji życiowych. Najbardziej wyrazistymi związkami chemicznymi o charakterze odżywczym z tej grupy są między innymi kwas askorbinowy (witamina C) oraz cholekalcyferol (witamina D3) Jak witamina D3 wzmacnia organizm? Spektrum funkcji witaminy D3 w organizmie, a także sposób metabolizowania jej, są niepowtarzalne w tej grupie substancji odżywczych. Pierwszą cechą, która świadczy o szczególnej roli cholekalcyferolu w ustroju, jest fakt, że może on być wytwarzany przy okazji docierania promieniowania UV w miesiącach letnich do skóry. Niestety praca w zamkniętych pomieszczeniach, czy unikanie przebywania na świeżym powietrzu, a także stosowanie kremów z filtrem, czy duże zanieczyszczenie powietrza oraz inne czynniki mogą spowodować obniżenie procesu wytwarzania witaminy D. Jest to bardzo niekorzystne dla zdrowia, gdyż witamina D wzmacnia organizm poprzez interakcje ze specyficznymi receptorami, które uczestniczą w prawidłowej pracy układu odpornościowego, hormonalnego, czy nerwowego. Ponadto cholekalcyferol bezpośrednio wzmacnia szkielet, zabezpieczając przed groźniejszymi upadkami, czy zderzeniami. Jak stosować witaminę D3 na wzmocnienie? Witamina D3 powinna codziennie być spożywana z pokarmem lub stosowana w formie suplementu w ilościach adekwatnych do zapotrzebowania, lub nieco wyższych w przypadku osób z lekkimi deficytami, lub w „mega-dawkach” przepisanych przez lekarza przy ciężkich niedoborach. Przeciętnie osoby dorosłe powinny spożywać minimum 15 µg cholekalcyferolu dziennie, jednak najlepiej jest dostosować dawkowanie indywidualnie według poziomu metabolitu witaminy D we krwi. Jak witamina C wzmacnia organizm? Witamina C jest jednym z najbardziej znanych antyutleniaczy o charakterze odżywczym. Jedną z dróg, poprzez którą kwas askorbinowy wzmacnia organizm to usprawnienie zwalczania wolnych rodników (reaktywnych form tlenu, w nadmiarze szkodliwych dla komórek). Potrzebna jest między innymi do optymalizacji odpowiedzi immunologicznej w chwili zagrożenia (np. infekcją, stresem). Stanowi również istotne wsparcie dla kondycji tkanek zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz ciała, bowiem jest czynnikiem niezbędnym do prawidłowej syntezy kolagenu. Pośrednio poprawia funkcjonowanie układu krążenia, gdyż sprzyja wchłanianiu z pokarmu żelaza niezbędnego dla budowy hemoglobiny. W pewien sposób wzmacnia również wydolność fizyczną, ponieważ bierze udział w syntezie adrenaliny, czy karnityny. Jak stosować witaminę C na wzmocnienie? Kiedy dieta nie jest zasobna w świeże owoce i warzywa, czy suplementy diety warto dla wzmocnienia organizmu rozważyć wzbogacenie jadłospisów. Mimo że średnie zapotrzebowanie na kwas askorbinowy szacowane jest na niecałe 100 mg, to należy pamiętać o wrażliwości tego związku na zubożające działanie obróbki termicznej, czy przechowywania po wstępnej obróbce kulinarnej (np. po przekrojeniu pomidora). Ponadto zapotrzebowanie zwiększyć mogą czynniki takie jak aktywność fizyczna, stres, palenie papierosów, ciąża, czy niektóre choroby. W związku z tym niekiedy dawki stosowanej witaminy C w formie różnego rodzaju preparatów sięgają nawet 1 g dziennie. Suplementy diety z roku na rok stają się coraz bardziej popularne wśród społeczeństwa. Ich wartość rynkowa w 2017 roku wynosiła 4,4 mld złotych. Według prognoz będzie ona dalej rosła (1). Stosowanie suplementów diety jest zdecydowanie bardziej rozpowszechnione w starszych grupach wiekowych (2). Osoby powyżej 60. roku życia sięgają po nie w celu poprawy swojego zdrowia. W większości przypadków jest to działanie nieuzasadnione. Kupno suplementów odbywa się często na własną rękę, bez konsultacji z lekarzem. Może okazać się to niebezpieczne ze względu na możliwą interakcję suplementów z zażywanymi lekami. Istnieje także możliwość spożycia zbyt dużej ilości składników mineralnych, które są w nich zawarte (3). Niedobory u seniorów Osoby powyżej 65. roku życia są bardziej narażone na występowanie chorób takich jak między innymi: cukrzyca typu 2choroby układu sercowo-naczyniowegonowotworyosteoporoza Obecność chorób oraz sposób ich leczenia mogą wpływać na wystąpienie niedoborów mikro- i makroskładników. Z biegiem lat słabnie smak. Występują również zaburzenia łaknienia, problemy z uzębieniem. Źle dopasowane protezy mogą zwiększać niechęć do spożywania określonych typów jedzenia. Chorobom przewodu pokarmowego mogą towarzyszyć różne dolegliwości: problemy z gryzieniem i połykaniembiegunkizgagaból w jamie brzusznejwzdęcia Wszystkie ograniczają odpowiednią podaż pokarmu. Konsekwencją tego jest eliminacja z diety seniorów wielu cennych produktów spożywczych. Często są to produkty pełnoziarniste, surowe warzywa i owoce. Są one zastępowane produktami gotowymi o niskiej wartości odżywczej. W dłuższej perspektywie takie działanie może doprowadzić do niedoborów składników odżywczych i witamin. Zwiększa to ryzyko niedożywienia oraz chorób dietozależnych. Najczęstsze niedobory. Jakie witaminy dla seniora? Głównymi składnikami niedoborowymi w diecie seniorów są: witamina Cwitamina Dwitaminy z grupy Bkwas foliowywapńcynk (4) Niedobór witaminy C Niedobory witaminy C mogą osłabiać organizm. Zwiększają jego podatność na infekcje. Przewlekłe niedobory mogą potęgować powstawanie zmian miażdżycowych i nowotworowych. Niedobór witaminy D Często występowanie u osób starszych upośledzenia funkcji przewodu pokarmowego, nerek i wątroby może mieć wpływ na nieprawidłowe wchłanianie i metabolizm witaminy D. Jej niedobory zwiększają ryzyko osteoporozy. Tym bardziej że wapń również jest składnikiem niedoborowym w diecie seniorów). Niedobór cynku Niedobór cynku wpływa przede wszystkim na osłabienie odczuwania smaku i zapachu. Może to powodować wystąpienie zaburzeń łaknienia. Niedobór kwasu foliowego Deficyt kwasu foliowego, również wpływa na osoby starsze niekorzystnie. Może przyczyniać się do powstawania dysfunkcji umysłowych (5). Dlaczego zbilansowana dieta nie zawsze wystarcza u osób starszych Pomimo tego, że prawidłowo zbilansowana dieta powinna być źródłem wszystkich składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, u osób starszych realizacja zapotrzebowania na niektóre składniki jest niemożliwa ze względu na występowanie chorób współistniejących. Jeżeli zostały stwierdzone niedobory, lekarz może wskazać uzupełnienie niedoborów za pomocą odpowiednio dobranych przez niego suplementów (4). Stosowanie suplementów diety przez osoby starsze Stosowanie suplementów diety przez seniorów jest w obecnych czasach bardzo powszechne, dlatego bardzo ważna jest wiedza, na co zwracać uwagę przy ich zakupie, dzięki czemu będą mogli zakupić najlepszy preparat. Magnez Magnez jest jednym z najważniejszych jonów, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wpływa na prawidłowy wzrost i gęstość kości. Bierze również udział w procesie skurczu mięśniowego serca. Spożycie magnezu u osób starszych jest często niższe niż zalecane. Dlatego w przypadku niedoborów lekarz może zalecić jego suplementację (6). Wchłanianie jonów magnezu z podanego suplementu jest zależne od jego chemicznej formy, dawki, rozpuszczalności w wodzie, sposobu podawania oraz obecności związków, które wspomagają wchłanianie. Na polskim rynku dostępne są różne preparaty, które zawierają magnez. Różnią się ilością jonów magnezu czy dodatkiem witaminy B6. Różnią się zastosowanymi solami nieorganicznymi takimi jak: chloreksiarczantlenekwęglan Oraz organicznymi: glukonianmleczanasparaginiancytrynian Badania wskazują, że lepszym źródłem magnezu są sole organiczne niż nieorganiczne. Jony metalu z soli nieorganicznych są w mniejszej ilości wchłaniane niż ze związków organicznych. Dzieje się tak, ponieważ w stosunkowo łatwy sposób zostają wchłaniane w żołądku. Następnie szybko przemieszczają się przez ścianę jelita. Zmniejsza to możliwość ich absorpcji. Magnez podany w postaci związku nieorganicznego wchłania się w zakresie 10-16% w zależności od stosowanego anionu. Wodorotlenek, węglan i tlenek magnezu wchłaniają się znacznie trudniej niż chlorek czy siarczan magnezu ze względu na to, że słabo rozpuszczają się w wodzie. Tlenek magnezu pomimo ograniczonej biodostępności nadal jest stosowany w suplementach diety. Wynika to ze znacznego udziału procentowego magnezu w tych preparatach ( a także z powodu niskich kosztów. Chlorek magnezu jest znacznie lepiej rozpuszczalny w wodzie niż w przypadku pozostałych soli nieorganicznych. Jego biodostępność jest porównywalna do organicznych związków magnezu jak np. mleczanu i asparaginianu magnezu. Organiczne związki magnezu ze względu na większą rozpuszczalność w wodzie znacznie lepiej wchłaniają się w jelicie cienkim, a ich wchłanianie osiąga wartość 90%. Ich dobra biodostępność jest spowodowana obecnością anionów kwasów organicznych. Są one bezpośrednio włączane w przemiany metaboliczne białek, lipidów i węglowodanów. Preparaty zawierające cytrynian magnezu są najkorzystniejsze niezależnie od czasu trwania suplementacji. Wynika to z ich dobrej rozpuszczalności, stabilności i biodostępności. dolgachov / 123RF Inne związki organiczne magnezu: glukonian, pidolan, orotan, treonian czy taurynian mają niewielkie znaczenie jako suplementy magnezu, chociaż mogą stanowić źródło innych anionów wspomagających działanie organizmu człowieka (7). Ze względu na słabe przyswajanie soli magnezu, ważne jest, aby wybierane związki magnezu cechowały się dużą biodostępnością (8). Najkorzystniejszą formą suplementów magnezu są tabletki musujące, które wykazują się najlepszą przyswajalnością (6). Ta forma jest szczególnie polecana dla osób z chorobą wrzodową żołądka (9). Tabletki dojelitowe są powlekane specjalną, nierozpuszczalną w soku żołądkowych otoczką. Dzięki temu magnez uwalniany jest w jelicie cienkim. Tam jego wchłanianie jest największe. W celach profilaktycznych korzystnie jest stosować tabletki powlekane z dodatkiem witaminy B6 oraz tych, w których magnez występuje w postaci odpowiednich soli (6). Witamina B6 zwiększa transport i wchłanianie magnezu (9). Magnez jest także najlepiej wchłaniany, gdy podaje się go regularnie w małych dawkach. Niestety jednak bardzo często stosowane są preparaty, które zawierają magnez w maksymalnej dawce (6). Witamina D Witamina D pełni bardzo ważną funkcję w gospodarce wapniowo-fosforowej oraz w procesie tworzenia kości. Występuje ona w żywności w niewielkich ilościach. Jej główna synteza skórna zachodzi pod wpływem działania promieni słonecznych. Dlatego też u większości ludzi zalecana jest suplementacja tej witaminy (5). W przypadku seniorów w wieku 65-75 lat z uwagi na zmniejszoną skuteczność syntezy skórnej zaleca się suplementację witaminą D przez cały rok w dawce 800-2000 IU/dobę, w zależności od masy ciała i podaży witaminy D w diecie. Powyżej 75 roku życia zalecana jest przez cały rok w dawce 2000-4000 IU/dobę. Stosowanie takich dawek witaminy D umożliwia utrzymanie stężenia 25(OH)D w zakresie optymalnym. Zmniejsza w przypadku upadku ryzyko złamań bliższego końca kości udowej. W Polsce i Europie w suplementacji i leczeniu niedoborów witaminy D najczęściej stosuje się cholekalcyferol (D3), w odróżnieniu od rynku amerykańskiego, gdzie najbardziej popularny jest ergokalcyferol (D2). Na rynku polskim witamina D3 jest dostępna bez recepty w dawkach 400, 500, 800, 1000, 2000 oraz 4000 IU na dobę. Można również ją znaleźć w preparatach multiwitaminowych, suplementach wapnia oraz w oleju z wątroby dorsza. Przyjmowanie witaminy D w produktach zawierających również wapń lub witaminę K2 nie jest obecnie zalecane. Działanie witaminy K2 wraz z witaminą D3, aby wesprzeć mineralizację tkanki kostnej oraz zapobiec przed uwapnieniem naczyń i tkanek miękkich nie zostało udokumentowane. Należy pamiętać, że aktywne metabolity i analogi witaminy D – alfakalcydol, kalytriol i parikalcytol nie stanowią alternatywy dla suplementacji. Ich stosowanie nie prowadzi do zmian stężenia 25(OH)D. Cholekalcyferol, ze względu na to, że jest związkiem rozpuszczalny w wodzie, powinien być spożywany w trakcie posiłku (10). W czasie suplementacji i leczenia witaminą D duże znaczenie ma odpowiednia podaż wapnia w diecie. Gdy nie jesteśmy w stanie jej zapewnić, możliwa jest skonsultowana z lekarzem suplementacja farmakologicznymi solami wapnia. Najlepiej w kilku dawkach podzielonych w ciągu doby. Takie stosowanie preparatów umożliwia lepsze wchłanianie tej samej dawki dobowej oraz mniejsze ryzyko okresowej hiperkalcemii (11). Wapń Wapń pełni funkcję budulcową, wchodząc w skład kośćca i zębów. Tylko w 1% pełni inne funkcje w organizmie jest aktywatorem wielu enzymów, uczestniczy w krzepnięciu krwi. Osoby starsze należą do grupy populacyjnej, która jest najbardziej narażona na niedobory wapnia. Dlatego też w przypadkach dużego niedoboru lekarz może zalecić jego suplementację (5). W przypadku suplementów wapnia najlepszą biodostępność mają suplementy diety zawierające cytrynian wapnia. Na rynku istnieją one w formie tabletki, jak i płynu. W przypadku tej drugiej formy mogą mniej podrażniać ściany przewody pokarmowego. Większość suplementów diety na rynku posiada wapń w formie węglanu wapnia. Jest on dobrze wchłaniany przez nasz organizm, jednak w mniejszym stopniu niż cytrynian wapnia. Wymaga on również dodatkowych ilości kwasu żołądkowego do trawienia, dlatego należy go przyjmować wraz z posiłkiem. Fosforan, mleczan i glukonian wapnia, używane również w suplementach diety, mają bardzo małą zawartość procentową jonów wapnia (12). W związku z tym, aby osiągnąć pożądane dawki, należy spożyć wiele tabletek. Dla przykładu jeden z suplementów diety z mleczanem wapnia zawierał tylko 255 mg wapnia pierwiastkowego w 3 tabletkach. Aby otrzymać 1000 mg uzupełniającego wapnia pierwiastkowego z tej postaci, trzeba by zużyć 12 tabletek (13). Witamina C W obecnych czasach witamina C stała się masowym produktem sprzedawanym zarówno w sklepach spożywczych, jak i aptekach (14). Swoją nazwą obejmuje kwas L-askorbinowy oraz kwas L-dehydroaskorbinowy. Jest ona odpowiedzialna za wiele istotnych mechanizmów, działających w organizmie człowieka. Należy zaliczyć do nich stymulację wytwarzania kolagenu czy udział w syntezie hormonów i transmiterów. Głównym źródłem witaminy C jest żywność, w szczególności warzywa i owoce. Możliwa jest synteza chemiczna kwasu askorbinowego. Aktywność biologiczną ujawniają jednak tylko sole i podstawione przy szóstym węglu estry. Suplementacja tej witaminy jest dopuszczalna, gdy niewystarczająca ilość kwasu askorbinowego jest dostarczana wraz z pożywieniem. Niedobór może dotyczyć między innymi osób w wieku starszym (5). Witaminę C stosuje się w suplementach diety tylko jako: kwas L-askorbinowyL-askorbinian sodu, potasu lub wapniaKwas 6-palmitylo-L-askorbinowy (15) Należy zwrócić uwagę na fakt, że w niektórych suplementach diety występuje rzekoma witamina C w postaci kwasu D-askorbinowego, który nie jest aktywny biologicznie. Podczas suplementacji witaminą C należy pamiętać również o tym, aby nie przyjmować dużych ilości na raz, ponieważ nadmiar kwasu askorbinowego jest bardzo szybko wydalany z organizmu. Podaje się, że jednorazowo można przyjąć ok. 400 mg przy przyjęciu doustnym. Spadek efektywnego wchłaniania z przewodu pokarmowego jest widoczny przy przyjęciu kilkudziesięciu mg (14). Przyjęto, że bezpieczna dawka witaminy C nie przekracza 1000 mg na dobę (4). Dodatkowo w związku z tym, że witamina C jest dostępna jako lek i suplement diety bez recepty istnieje niebezpieczeństwo zażywania przez konsumentów bardzo wysokich dawek np. w momencie zastosowania trzech różnych preparatów zawierających po 1000 mg witaminy C w ciągu jednego dnia. Po takiej dużej dawce mogą wystąpić niepożądane skutki (16). Pomimo tego, że syntetyczna witamina C jest tak samo skuteczna, jak ta naturalna to spożycie jest znacznie zdrowsze niż zażycie tabletki. Dzieje się tak, ponieważ owoc zawiera bardzo dużo innych związków potrzebnych nam do prawidłowego funkcjonowania (14). Interakcje suplementów z lekami Według statystyk przeciętny Polak powyżej 65. roku życia przewlekle stosuje 5 leków, które zostały przepisane przez lekarza i dodatkowo w ramach samoleczenia 2 leki lub suplementy wykupione bez recepty. Głównymi powodami stosowania suplementów przez osoby starsze jest chęć poprawy pracy serca, wzmocnienie odporności oraz uzupełnienie niedoborów (17). Podczas stosowania wielu składników mineralnych oraz witamin wraz z antybiotykami zmniejsza się absorpcja. W konsekwencji osłabia się działanie tych leków. Może to powodować dalsze powikłania. W związku z tym każdą suplementację diety należy wcześniej skonsultować z lekarzem, aby dowiedzieć się, czy dany suplement diety można przyjmować łącznie ze stosowanym lekiem. Przykładem pierwiastka, który może wchodzić w interakcje z lekami, jest magnez. Suplementy magnezu Jednoczesne stosowanie suplementów magnezu i leków przeciw nadciśnieniu zmniejsza działanie leku poprzez obniżenie jego biodostępności. Dodatkowo magnez zmniejsza wchłanianie żelaza, co może doprowadzić do anemii. Suplementy magnezu zmniejszają również absorpcje leków przeciwbakteryjnych, a także działanie leków przeciwzakrzepowych, przeciwlękowych, przeciwpsychotycznych, przeciwgrzybiczych oraz glikozydów nasercowych. Dodatkowo równoczesne stosowanie suplementów magnezu i leków rozszerzających oskrzela oraz lewodopy używanej w leczeniu choroby Parkinsona. Zwiększa działanie tych leków i doprowadza do wystąpienia niepożądanych skutków np. nudności, bóli głowy, zaburzenia pracy serca i drżenia mięśniowego. Suplementy wapnia również mogą wchodzić w interakcje z lekami. inuella123 / 123RF Suplementy wapnia W momencie jednoczesnego stosowania suplementów wapnia oraz leków, które blokują kanały wapniowe podczas leczenia nadciśnienia, należy regularnie kontrolować ciśnienie krwi, ponieważ wapń może zmniejszać działanie tego leku. Tak jak większość składników mineralnych, wapń obniża wchłanianie oraz działanie większości antybiotyków między innymi tych, które są stosowane w zakażeniach dróg oddechowych i moczowych. Powoduje brak odpowiedniej skuteczności leczenia. Jony wapnia wpływają również na glikozydy nasercowe, stosowane w zaburzeniach rytmu serca, powodując wzrost ich toksyczności. Suplementy żelaza W przypadku suplementów żelaza mogą one zmniejszać działanie leków stosowanych w chorobie Parkinsona, preparatów obniżających ciśnienie krwi, a także leków przeciwbakteryjnych. Dodatkowo leki, które są stosowane podczas leczenia schorzeń kości, mogą wiązać wapń i żelazo, powodując obniżenie absorpcji leku. Suplementy z witaminą E Suplementy diety zawierające witaminę E również mogą wpływać niekorzystnie na działanie niektórych leków. Równoczesne stosowanie leków przeciwgrzybiczych oraz witaminy E powoduje spowolnienie metabolizmu leku. Wpływa na wzrost jego stężenia we krwi. To zaś zwiększa ryzyko niepożądanych działań. Co do wpływu witaminy E na leki przeciwzapalne mamy sprzeczne informacje. Niektóre z badań mówią o zmniejszaniu lepkości krwi przez witaminę E. Powoduje to wzmocnienie działania tych leków i ryzyko wystąpienia krwotoków. Suplementy z witaminą B6 W przypadku witaminy B6 jej stosowanie wraz z lekami przeciwdrgawkowymi i uspokajającymi może zmniejszać skuteczność działania tych leków. Podobne działanie wykazywane jest podczas przyjmowania lewodopy w chorobie Parkinsona (6). Interakcje preparatów roślinnych z lekami Na rynku suplementów diety można znaleźć wiele preparatów zawierających składniki roślinne. Są one szczególnie atrakcyjne dla konsumentów, ponieważ produkt naturalny jest często kojarzony z czymś dobrym (18). Mogą być one jednak niebezpieczne, w szczególności dla osób starszych ze względu na częste interakcje związków czynnych zawartych w suplementach takich jak flawonoidy, glikozydy, antocyjany z zażywanymi lekami. Mogą one konkurować z określonymi substancjami leczniczymi o miejsce wiązania z receptorem. Interakcja może zajść również w momencie, gdy składniki roślinne oddziałują na metabolizm leków. Powodują wtedy obniżenie lub zwiększenie stężenia leków we krwi. W ten sposób zmieniają efektywność farmakoterapii (19). Preparaty roślinne są szczególnie trudne do kontroli ze względu na to, że używane zioła są najczęściej mieszaniną różnych części roślinnych. Ich skład i aktywność nie zawsze są precyzyjnie zdefiniowane (18). Gingko biloba W wielu suplementach diety stosowany jest Miłorząb japoński (Gingko biloba). Stosowanie takich preparatów nie jest zalecane w przypadku przyjmowania leków przeciwzakrzepowych. Występuje możliwe hamowanie płytkowego czynnika krzepnięcia i wystąpienia spontanicznych krwawień. Samoistne krwawienia mogą także wystąpić podczas równoczesnego stosowania aspiryny. Dziurawiec Innym składnikiem roślinnym dodawanym do suplementów diety jest Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). Jego ziele zmniejsza działanie leków rozszerzających oskrzela oraz leków przeciwwirusowych. Podczas stosowania równocześnie tych preparatów z lekami przeciwzapalnymi może dojść do wzrostu fotowrażliwości. Dodatkowo ziele dziurawca nasila działanie leków przeciwdrgawkowych i uspokajających. Zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Również w przypadku stosowania Hypericum perforatum wraz z lekami przeciwzakrzepowymi może dojść do zmniejszenia ich działania terapeutycznego. Czosnek Do suplementów diety pomagającym obniżyć poziom cholesterolu i ciśnienia krwi oraz poprawy krążenia dodawany jest czosnek (Allium Sativum). Stosowanie ich wraz z niektórymi lekami przeciwzakrzepowymi nasila ich działanie. Może doprowadzić do samoistnych krwawień i wydłużenia czasu krwawienia. Dodatkowo mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby podczas stosowania leków przeciwgorączkowych, szczególnie paracetamolu. Żeń-Szeń Żeń-szeń (Panax ginseng) jest również bardzo popularną substancją roślinną dodawaną do suplementów diety. Jednak wraz z równoczesnym stosowaniem leków przeciwdepresyjnych może nasilać ich działanie, powodując wzrost stymulacji psychoaktywnej. Może także powodować wystąpienie symptomów grypopodobnych takich ja bezsenność, dreszcze czy bóle głowy. Dodatkowo żeń-szeń niweluje działanie leków przeciwnadciśnieniowych, podwyższając ciśnienie tętnicze krwi. Może zwiększać działanie leków przeciwcukrzycowych np. insuliny, metforminy nasilając ich działanie hipoglikemizujące. W przypadku jednoczesnego stosowania preparatów z żeń -szeniem i leków przeciwzakrzepowych, następuje obniżenie stężenia leku we krwi. Aloes Wśród suplementów diety można również znaleźć takie, które zawierają Aloes zwyczajny (Aloe vera). Składnik ten może wchodzić w interakcje z glikozydami nasercowymi. Prowadzi do nasilonego ich działania. Może to zwiększać siłę skurczów serca przy zmniejszonej częstotliwości. Podczas stosowania aloesu z lekami moczopędnymi wzrasta ryzyko między innymi hipomagnezemii, hipokalcemii oraz zaburzeń alergicznych. Stosując je również jednocześnie z lekami przeciwarytmicznymi, może wzrastać wydalanie potasu. Zwiększa się wtedy ryzyko działań niepożądanych hipotensji i zawrotów głowy. Kozłek lekarski Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) jest również przykładem substancji roślinnej dodawanej do suplementów diety. Charakteryzuje się działaniem uspokajającym i ułatwiającym zasypianie. Jego równoczesne podawanie z lekami przeciwdepresyjnymi oraz przeciwlękowymi nasila działanie tych leków. Zwiększa ryzyko działań niepożądanych np. zaparć, osłabienia, nudności czy przyspieszenia czynności serca. Kozłek lekarski wzmaga również działanie leków przeciwdrgawkowych i uspokajających. Nasila ich działanie oraz zwiększa ryzyko niewydolności serca. Dodatkowo wpływa również na działanie leku neuroleptycznego o silnym działaniu przeciwpsychotycznym – haloperidolu. W konsekwencji może spowodować uszkodzenie wątroby z powodu powstających toksycznych metabolitów (19). Podsumowanie Osoby powyżej 65. roku życia są bardziej narażone na występowanie niedoborów witamin i składników mineralnych. W przypadku, gdy nie jest możliwe zapewnienie odpowiedniej podaży składników wraz z pożywieniem, możliwe jest rozpoczęcie suplementacji. Ważne jest jednak, aby była ona kontrolowana przez lekarza. Wynika to z możliwych interakcji suplementów z przyjmowanymi lekami. Samodzielne kupowanie suplementów przez osoby starsze może okazać się niebezpieczne dla zdrowia, powodować wystąpienie skutków niepożądanych. Wybierając suplement diety należy zwrócić uwagę na: postać, w jakiej występuje składnik, którego niedobór chcemy uzupełnić. Najlepsze formy w przypadku:magnezu to cytrynian magnezu (lub inne organiczne sole tego pierwiastka)wapnia to cytrynian wapnia (ewentualnie węglan wapnia)witaminy D to cholekalcyferolwitaminy C to kwas L-askorbinowy (ewentualnie L-askorbinian sodu, potasu lub wapnia oraz kwas 6-palmitylo-L-askorbinowy)ilość substancji czynnej. Nie przekraczamy bezpiecznej dobowej dawkiinne substancje czynne występujące w tym suplemencie. Niektóre z nich mogą wpływać korzystnie, niektóre zaś negatywnie na biodostępność pożądanego składnika. Dotyczy to również występowania składników roślinnych. Ich obecność może wpływać negatywnie na działanie zażywanych równocześnie suplementu, aby zapewniała najlepsze wchłanianie substancji czynnej oraz była dostosowana do Twojego stanu zdrowia. Bibliografia Polski Instytut Ekonomiczny. Regulacja rynku suplementów diety. Czy Polska ma szansęzostać europejskim liderem? Policy paper. 2019, A, MacKay D. Health habits and other characteristics of dietarysupplement users: a review. Nutr J. 2014Pieter E., Ocena spożycia witamin i składników mineralnych przez osoby po 60. roku życia,Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 2014, 4, 3, s. M. Normy żywienia dla populacji Polski. 2017Gawęcki J. Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. Wydawnictwo naukowe PWN,2012Bojarowicz H, Dźwigulska P. Suplementy diety. Część II. Wybrane składniki suplementówdiety oraz ich przeznaczenie. Hygeia Public Health. 2012;47:433–41Iskra M. i wsp. “Magnesium–physiological role, clinical importance of deficiency inhypertension and related diseases, and possibility of supplementation in the human body,”Arterial Hypertension, vol. 17, no. 6, pp. 447–459, A. i wsp. Preparaty magnezu. Farmacja współczesna 2011; 4: 29-32Karmańska A. Stańczak A. Karwowski B. Magnez aktualny stan wiedzy. Bromat ChemToksykol. 2015;4: P. Sworczak K. Korzyści i zagrożenia wynikające z suplementacji witaminą D. ForumMedycyny Rodzinnej 2017;11(1): A. i wsp. Zasady suplementacji i leczenia witaminą D – nowelizacja 2018 neonatologii 2018; 24(1)Houtkooper L, Farrell VA. Calcium supplement guidelines. The University of ArizonaCooperative Extension. DA. Calcium supplementation in clinical practice: a review of forms, doses, andindications. Nutr Clin Pract. 2007 Jun;22(3): A. Witamina C Fakty i mity. Świat Przemysłu Farmaceutycznego 2016; 1ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie środkówspożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Załącznik nr 6: Składniki odżywczeMaćkowiak K., Torliński L.: Współczesne poglądy na rolę witaminy C w fi­ zjologii ipatologii człowieka. Now Lek. 2007, 76 (4), 349– M. Stosowanie suplementów diety przez osoby w wieku starszym. TOKSYKOL. – XLVIII, 2015, 4, str. 758–765Dziedziński, M. i wsp. Problem nadkonsumpcji suplementów diety przez 2019, 3, 235–242Bojarowicz H, Dźwigulska P. Suplementy diety. Część III. Interakcje suplementów diety zlekami. Hygeia Public Health. 2012, 47(4), 442- 447. Każdy dzień jest pełen wyzwań, które są możliwe do pokonania dzięki odpowiedniemu zaangażowaniuorganizmu. Zróżnicowana dieta, która umożliwia dostarczenie wielu witamin i minerałów, pozwala najego właściwe wzmocnienie i zapewnienie optymalnych warunków dla funkcjonowania podczas niezwykle intensywnego wysiłku psychofizycznego czy ryzyka obniżonej odporności. O jakie witaminy należy zadbać w pierwszej kolejności?Jakie witaminy będą najlepsze na wzmocnienie organizmu? Pojęcie wzmocnienia organizmu można rozumieć na wiele sposobów. Część osób będzie poszukiwać witamin nautrzymanie optymalnego funkcjonowania układu odpornościowego (np. wit. A, B6, B12, C), ochronę komórek przed niekorzystnym oddziaływaniem stresu oksydacyjnego (wit. B2, C, E) i niebezpiecznymi wolnymi rodnikami tlenowymi, a także zachowanie właściwego metabolizmu homocysteiny (B6, B12) – składnika aktywnego, którego nadmiar sprzyja postępującemu procesowi starzenia się organizmu i rozwojowi niektórych dolegliwości, np. miażdżycy naczyń, nadciśnienia, nieprawidłowego poziomu cholesterolu czy problemów z sercem. W innych przypadkach wzmocnienie organizmu może wiązać się z zapewnieniem odpowiedniego wsparcia narosnący poziom zmęczenia. Właściwości niektórych witamin będą korzystne dla ograniczenia uczucia znużenia (wit. B6, B12, niacyna, C), zachowania prawidłowej pracy systemu nerwowego (tiamina, biotyna, niacyna, wit. B2B6, B12, C) i mięśni (wit. D), a także wspomogą optymalny metabolizm energetyczny (tiamina, biotyna, niacyna, wit. B6, B12, C). Co więcej, część składników witaminowych wykaże się wyjątkowym wpływem dla prawidłowych funkcji psychologicznych (biotyna, niacyna, wit. C). Które witaminy okażą się najskuteczniejsze na wzmocnienie organizmu? Nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi. Codzienna dieta i aktualne zapotrzebowanie (wynikające, np. z poziomu intensywności wykonywanych treningów, wieku, masy ciała czy ekspozycji na stres) będą determinować, które z witamin będą konieczne do uzupełnienia w pierwszej też dodać, że wszystkie składniki witaminowe są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jak uzupełnić witaminy na wzmocnienie organizmu? W pierwszej kolejności należy zadbać o zdrową i zbilansowaną dietę. Zróżnicowane odżywianie i wysokiej jakości produkty stanowią bogate źródło witamin na wzmocnienie organizmu. Niestety, duża zawartość niezbędnych składników aktywnych nie zostaje w pełni przyswojona. Ograniczone wchłanianie występujących w pożywieniu form pozwala na częściowe pokrycie dziennego zapotrzebowania. To natomiast w niektórych przypadkach (np. osób intensywnie trenujących) jest naprawdę duże, co może jednocześnie wiązać się ze sporym ryzykiem występowania niedoborów. Dlatego warto postawić na kompleksową suplementację preparatami zawierającymi komplet niezbędnych witamin! W tym celu dobrym wyborem okaże się produkt marki Olimp Sport Nutrition Vita-Min Multiple Sport. To starannie dobrana ilość najważniejszych składników witaminowych, które zostały wykorzystane w łatwo przyswajalnych formach. Formuła stanowi optymalnie dobrane ilości witamin i składników mineralnych dla osób ćwiczących rekreacyjnie i profesjonalnych sportowców rozmaitych dyscyplin. Produkt przygotowany przez firmę farmaceutyczną Olimp Laboratoriesto dzieło wykwalifikowanej kadry ekspertów, którzy dzięki bogatej wiedzy i nowoczesnej technologii produkcji stworzyli wysokiej jakości, wolny od zanieczyszczeń, bezpieczny w stosowaniu suplement. Utrzymanie rutynowego schematu ćwiczeń jest bardzo ciężkie. Bardzo często po intensywnym wysiłku czujemy, że nasze mięśnie mają już dość. Nie mamy wtedy siły wstać z łóżka, a co dopiero iść na kolejny trening. Leki przeciwbólowe są jedynie rozwiązaniem doraźnym, ale nie możemy stosować ich zbyt często. Odpowiednia podaż niektórych witamin może jednak przyspieszyć regenerację mięśni i zmniejszyć uczucie bólu. Wszelka nagła, intensywna i długotrwająca aktywność fizyczna prowadzi do zmęczenia mięśni, które na skutek przeciążenia mogą boleć następnego dnia. Jeżeli będziemy trenować intensywnie przez dłuższy czas nasze mięśnie się dostosują i nie będziemy odczuwać bólu, co jednak w przypadku pojedynczych zrywów? Istnieją sposoby aby przyspieszyć regenerację mięśni i zmniejszyć ich bolesność. Jednym z takich sposobów jest odpowiednia dieta, bogata w 5 witamin, które wspomagają regeneracje mięśniWitamina CTen silny antyutleniacz zwiększa produkcję kolagenu tkanki łącznej, który pomaga w odbudowie skóry, ścięgien i naczyń krwionośnych. Witamina C wypłukuje również z mięśni powstały na skutek intensywnej aktywności kwas źródła witaminy C:zielona i czerwona paprykaowoce cytrusoweziemniakitruskawkikapustabrokułymalinyWitamina DTa witamina pomaga absorbować wapń do budowy silnych kości i mięśni. Pomaga także zmniejszyć stan zapalny i wspomaga układ odpornościowyDobre źródła witaminy D:synteza witaminy D w skórze pod wpływem światła słonecznegotłuste ryby morskietranjajaWitamina EPodczas intensywnych ćwiczeń białko zwane kinazą kreatynową (CPK), przedostaje się do krwioobiegu, a jej wysokie stężenie jest sygnałem uszkodzenia mięśni. Witamina E poprawia krążenie i pomaga efektywniej pozbywać się kinazy kreatynowej z krwi. Pomaga ona także chronić komórki przed uszkodzeniem ze strony wolnych rodników źródła witaminy E:nasiona słonecznikakiełki pszenicyoleje roślinnemigdałyawokadoWitaminy z grupy BWitaminy te wzmagają naprawę mięśni i pomagają w rozwoju nowych komórek. Ich niedobór może natomiast powodować bolesność i skurcze źródła witamin zgr. B:produkty pełnoziarnisterośliny strączkoweprodukty mlecznekapustadaktylełosośWitamina AWitamina A jest znana ze swojego pozytywnego wpływu na układ wzrokowy. Z punktu widzenia regeneracji wspomaga ona system odpornościowy i prawidłowe funkcjonowanie ważnych narządów źródła witaminy A:podroby (ale należy uważać na wysoką zawartość cholesterolu)marchewmorelenabiałdyniałosośPlany treningowe ze wsparciem trenera: Wypróbuj

dobre witaminy na wzmocnienie organizmu forum